Blog

6 mei 2019

EEN slimme schrijftechniek MET een vals randje

Als tekstschrijver ben ik verantwoordelijk voor het informeren, motiveren, activeren of inspireren van mensen. Maar er is nog een diepere laag. Als goede tekstschrijver ben ik ook verantwoordelijk voor het opschrijven van de waarheid. Tekst is een krachtig wapen. Hoe krachtig dit is en hoe tekst tot manipulatie kan leiden, leg ik in dit blog uit.

Een slim experiment
In 1948 voerde de Amerikaanse psycholoog Bertram Forer een interessant experiment uit. Een groot aantal studenten moesten een persoonlijkheidstest maken waarin talloze persoonlijke vragen werden gesteld. Een week later kregen de studenten een persoonlijke uitslag. Sommige deelnemers voelden zich diep geraakt door deze zeer treffende tekst. Gemiddeld gaven ze 4,2 punten op een schaal van 5 voor de beschrijving en herkenbaarheid van hun persoonlijkheid. Merkwaardig, want Forer had alle proefpersonen (ongeacht hun antwoorden) precies dezelfde uitslag gegeven. Namelijk onderstaand:

“ Je wilt graag dat anderen je aardig vinden en bewonderen, maar bent ook geneigd tot zelfkritiek. Hoewel je karakter enkele zwakheden vertoont, kan je doorgaans goed compenseren. Je hebt een aanzienlijk ongebruikt talent waar je geen profijt van trekt. Je straalt discipline en zelfbeheersing uit, maar van binnen ben je nogal eens een onzekere tobber. (…)”

Wat had deze slimme man gedaan? Met een verzameling horoscopen in de hand alle algemeenheden die hij kon vinden opgeschreven en in een fictief persoonlijkheidsprofiel gestopt. Een persoonlijkheidsprofiel waarin iedereen zich kon herkennen. Hiermee bewees Forer dat mensen de neiging hebben om persoonlijkheidsomschrijvingen met vage typeringen van veel voorkomende verlangens en dromen op zichzelf te projecteren, zonder te beseffen dat ze op iedereen toepasbaar zijn.

Een slimme schrijftechniek voor goede tekstschrijvers
Commerciële tekstschrijvers maken vaak gebruik van het zogenoemde Forer-effect, waarmee ze hun teksten extra herkenbaar en raak laten overkomen. Ze spreken de lezer aan met je en jij en refereren aan wensen en onzekerheden die bij iedereen leven. Lezers hebben daardoor het gevoel dat ze worden aangesproken op diepe, persoonlijke verlangens. Het Forer-effect heeft meestal een duidelijk doel: een gevoel van herkenning bij de lezer opwekken. Dat kan heel goed werken, maar er zijn een paar kanttekeningen.

Een schrijftechniek met een vals randje
Groot fan van horoscopen? Hoewel ik zeker geloof in astrologie, moet ik als tekstschrijver pijnlijk toegeven dat horoscopen in tijdschriften en kranten vaak met het Forer-effect zijn geschreven. Het is een schrijftechniek met een vals randje. . Helaas wordt het vaak ingezet voor het misleiden van de lezer. Geloof je oprecht dat het product of de dienst die je verkoopt de lezer kan helpen bij zijn verlangens, twijfels of onzekerheden? Dan is het Forer-effect een effectieve techniek om passende klanten aan te trekken. Blijf als lezer wel altijd goed opletten. Tekst is een krachtig wapen en helaas komt dat soms in handen van de verkeerde tekstschrijver.

PS Voor de oplettende kijker: de afbeelding van dit blog wordt automatisch bijgesneden naar Be Mean. Oops! 

Lees ook: Actief schrijven - het beginsel van goed schrijven
Geen schrijftips missen? Schrijf je in voor mijn algemene nieuwsbrief. 
Wil je mijn hulp bij het schrijven van jouw teksten? Bekijk de mogelijkheden voor een samenwerking of neem direct contact op. 

Deel dit artikel: E-mail LinkedIn Facebook